งบแสดงฐานะการเงิน (งบดุล) อ่านยังไง

งบแสดงฐานะการเงินบอกอะไร

งบแสดงฐานะการเงิน หรือชื่อเดิมที่ยังเรียกกันว่า งบดุล เป็นภาพถ่ายฐานะการเงิน ณ วันหนึ่ง ไม่ใช่ยอดขายทั้งปี ฝั่งซ้ายมักแสดงสินทรัพย์ ส่วนฝั่งขวาแสดงแหล่งเงินที่มาจากเจ้าหนี้และเจ้าของ

จึงตอบคำถามพื้นฐานได้ว่า ณ วันปิดงวด ธุรกิจมีเงินสด ลูกหนี้ สต็อก และทรัพย์สินเท่าไร แต่ยังค้างเจ้าหนี้ ธนาคาร หรือภาระอื่นเท่าไร ควรอ่านยอดเทียบปีก่อนเสมอเพื่อเห็นทิศทาง

สมการบัญชี: สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของผู้ถือหุ้น

สมการนี้เป็นความสัมพันธ์ของแหล่งเงิน ไม่ได้แปลว่าสินทรัพย์ทุกชิ้นเป็นเงินสด ตัวอย่าง บริษัทมีสินทรัพย์ 1,000,000 บาท หากมีหนี้สิน 600,000 บาท ส่วนที่เป็นของผู้ถือหุ้นจึงเหลือ 400,000 บาท

เมื่อบริษัทมีกำไรสะสม ส่วนของผู้ถือหุ้นอาจเพิ่มขึ้น แต่ถ้าขาดทุนหรือจ่ายเงินปันผลก็อาจลดลง การเห็นสมการสมดุลเพียงอย่างเดียวจึงไม่พอ ต้องดูคุณภาพของสินทรัพย์และกำหนดชำระหนี้ด้วย

อ่านฝั่งสินทรัพย์: เงินสด ลูกหนี้ และสต็อก

เริ่มจากเงินสดและเงินฝาก ดูว่าพอจ่ายเจ้าหนี้ระยะสั้นหรือไม่ ต่อด้วยลูกหนี้การค้า: ยอดสูงขึ้นอาจดีเพราะขายเพิ่ม หรืออาจเสี่ยงเพราะเก็บเงินช้า ต้องเทียบกับยอดขายและอายุหนี้

สำหรับร้านค้าและผู้ผลิต สต็อกที่เพิ่มเร็วกว่ายอดขายควรถามว่าของหมุนช้าหรือมีของล้าสมัยหรือไม่ ส่วนเครื่องจักรและอุปกรณ์เป็นสินทรัพย์ระยะยาว จึงไม่ควรนำยอดทั้งหมดไปตีความว่าเป็นเงินพร้อมใช้

• เทียบเงินสดกับเจ้าหนี้และหนี้ที่จะถึงกำหนด
• ดูยอดลูกหนี้และรายงานอายุลูกหนี้
• เทียบสต็อกกับยอดขายและสินค้าคงเหลือจริง

อ่านฝั่งหนี้สินและส่วนของผู้ถือหุ้น

แยกหนี้สินหมุนเวียน เช่น เจ้าหนี้การค้าและเงินกู้ที่ถึงกำหนดภายในปี ออกจากหนี้ระยะยาว เพราะแรงกดดันด้านเงินสดไม่เท่ากัน หากเจ้าหนี้เพิ่มต่อเนื่องโดยยอดขายไม่โต อาจสะท้อนว่าจ่ายคู่ค้าช้าลง

ส่วนของผู้ถือหุ้นสะท้อนทุนที่ใส่เข้าและผลกำไรสะสมของกิจการ แต่ไม่ใช่จำนวนเงินที่ถอนออกได้ทันที การจ่ายปันผลและรายการระหว่างบริษัทกับผู้ถือหุ้นควรให้ผู้ทำบัญชีและผู้มีอำนาจพิจารณาให้ถูกต้อง

3 ตัวเลขที่เจ้าของควรดูก่อน

หนึ่ง เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด; สอง ลูกหนี้กับสต็อกที่ผูกเงินทุนหมุนเวียน; สาม หนี้สินหมุนเวียนเทียบกับสินทรัพย์หมุนเวียน ทั้งสามตัวช่วยให้เห็นความสามารถจ่ายบิลระยะใกล้ก่อนจะลงรายละเอียดบัญชีอื่น

หากธุรกิจรับเงินก่อนส่งมอบงาน ให้ดูรายได้รับล่วงหน้าด้วย เพราะเงินสดที่เห็นอาจยังเป็นภาระต้องส่งมอบ ไม่ใช่กำไรที่นำไปใช้ได้เต็มจำนวน

สัญญาณอันตรายที่เห็นได้จากงบนี้

สัญญาณที่ควรถามต่อ ได้แก่ เงินสดลดลงแต่ลูกหนี้หรือสต็อกเพิ่มมาก หนี้ระยะสั้นสูงขึ้นต่อเนื่อง หรือส่วนของผู้ถือหุ้นลดจากการขาดทุนสะสม ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่คำตัดสินว่าธุรกิจล้มเหลว แต่เป็นสัญญาณให้ตรวจข้อมูลประกอบ

นำงบแสดงฐานะการเงินไปอ่านคู่กับ งบกำไรขาดทุน และรายงานอายุลูกหนี้ จะช่วยแยกได้ว่าปัญหามาจากกำไร ต้นทุน หรือวงจรเก็บเงิน