จดทะเบียนพาณิชย์คืออะไร ร้านค้าออนไลน์ต้องจดไหม

จดทะเบียนพาณิชย์คือการแจ้งต่อนายทะเบียนว่ามีการเริ่มประกอบพาณิชยกิจ ซึ่งเป็นหน้าที่ตามกฎหมายของผู้ประกอบกิจการบางประเภท จุดประสงค์คือให้มีข้อมูลผู้ประกอบการอยู่ในระบบทะเบียน ผู้บริโภคและคู่ค้าสามารถตรวจสอบได้ว่ากิจการนั้นมีตัวตนจริง ไม่ใช่ร้านที่เปิดมาแล้วหายไป

คนจำนวนมากเรียกการจดทะเบียนพาณิชย์ว่า จดทะเบียนการค้า ซึ่งหมายถึงเรื่องเดียวกัน และมักสับสนว่าจดแล้วจะกลายเป็นบริษัท ความจริงคือคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง การจดทะเบียนพาณิชย์เป็นเพียงการแจ้งว่าประกอบกิจการอยู่ ไม่ได้ทำให้สถานะทางกฎหมายของเจ้าของเปลี่ยนไปเป็นนิติบุคคลแต่อย่างใด

ผู้ที่ขายสินค้าหรือบริการผ่านช่องทางออนไลน์อยู่ในข่ายที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ เพราะการค้าขายผ่านอินเทอร์เน็ตถูกกำหนดให้เป็นพาณิชยกิจประเภทหนึ่งที่ต้องจดทะเบียน ไม่ว่าจะขายผ่านเว็บไซต์ของตัวเอง โซเชียลมีเดีย หรือแพลตฟอร์มมาร์เก็ตเพลส

ประโยชน์ที่จับต้องได้สำหรับร้านค้าออนไลน์คือความน่าเชื่อถือ เมื่อจดทะเบียนแล้วสามารถขอใช้เครื่องหมายรับรองการจดทะเบียนจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเพื่อแสดงบนหน้าร้านออนไลน์ได้ ซึ่งช่วยให้ลูกค้ามั่นใจมากขึ้นว่าร้านมีตัวตนตรวจสอบได้ ส่วนเรื่องภาระภาษีของผู้ขายออนไลน์โดยรวม อ่านต่อได้ที่ภาษีร้านค้าออนไลน์ ฉบับเข้าใจง่าย

ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดคือสถานะทางกฎหมายและวิธีเสียภาษี การจดทะเบียนพาณิชย์เป็นการแจ้งประกอบกิจการของเจ้าของที่ยังเป็นบุคคลธรรมดา รายได้จากกิจการจึงนำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของเจ้าของ ส่วนการจดทะเบียนบริษัทเป็นการจัดตั้งนิติบุคคลขึ้นใหม่แยกจากตัวเจ้าของ บริษัทมีหน้าที่ทำบัญชี ปิดงบการเงิน และเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลของตัวเอง

อีกจุดที่ต่างกันคือหน่วยงานที่รับจดทะเบียนและภาระหน้าที่หลังจดทะเบียน การจดทะเบียนพาณิชย์ยื่นกับหน่วยงานท้องถิ่นตามที่ตั้งของร้าน และไม่ได้ทำให้เกิดหน้าที่ต้องปิดงบการเงินประจำปี ขณะที่บริษัทจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและมีหน้าที่ยื่นงบการเงินทุกปีตลอดอายุของบริษัท

หากกำลังชั่งใจว่าควรอยู่ในรูปแบบไหน ลองเปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของแต่ละรูปแบบนิติบุคคลได้ที่จดทะเบียนบริษัท หรือ จด หจก. แบบไหนดีกว่า หรือดูบริการรับจดทะเบียนบริษัทหากตัดสินใจแล้วว่าจะขยับไปเป็นนิติบุคคล

กฎหมายกำหนดให้ยื่นจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ สถานที่ยื่นขึ้นอยู่กับที่ตั้งของร้าน หากอยู่ในกรุงเทพมหานครให้ยื่นที่สำนักงานเขตที่ร้านตั้งอยู่ ส่วนต่างจังหวัดให้ยื่นที่เทศบาลหรือองค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่

นอกจากการจดทะเบียนตั้งใหม่แล้ว หากภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงรายการที่จดทะเบียนไว้ เช่น ย้ายที่ตั้งร้าน เปลี่ยนชื่อร้าน หรือเลิกประกอบกิจการ ก็มีหน้าที่ต้องแจ้งต่อนายทะเบียนภายในกำหนดเวลาเช่นกัน ไม่ใช่จดครั้งเดียวแล้วจบ

เอกสารและค่าธรรมเนียมที่ต้องใช้แตกต่างกันตามประเภทกิจการและประเภทคำขอ ควรตรวจสอบรายการเอกสารและอัตราค่าธรรมเนียมล่าสุดกับสำนักงานเขตหรือหน่วยงานท้องถิ่นที่จะไปยื่น เพราะแต่ละพื้นที่อาจมีรายละเอียดวิธีปฏิบัติต่างกันเล็กน้อย

เมื่อยังเป็นบุคคลธรรมดา เจ้าของกิจการมีหน้าที่นำรายได้จากการค้าไปรวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามรอบปีภาษี ไม่มีหน้าที่ปิดงบการเงินและยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าแบบที่นิติบุคคลต้องทำ แต่ก็ควรเก็บหลักฐานรายรับรายจ่ายให้เป็นระบบ เพราะเป็นข้อมูลที่ใช้คำนวณภาษีและใช้ประเมินว่าถึงจุดที่ควรเปลี่ยนเป็นบริษัทหรือยัง

อีกเรื่องที่ต้องติดตามคู่กันคือเกณฑ์ภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะหน้าที่จด VAT ผูกกับยอดรายได้ ไม่ได้ผูกกับว่าเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล ผู้ที่จดทะเบียนพาณิชย์ในนามบุคคลธรรมดาก็มีหน้าที่จด VAT เมื่อรายได้ถึงเกณฑ์เช่นกัน อ่านรายละเอียดเกณฑ์และกำหนดเวลาได้ที่รายได้เท่าไหร่ต้องจด VAT

สำหรับร้านค้าออนไลน์ที่ขายหลายแพลตฟอร์มและเริ่มจัดการเอกสารไม่ไหว ทีมงานรับดูแลตั้งแต่กระทบยอดขายไปจนถึงยื่นภาษี ดูขอบเขตงานได้ที่บริการบัญชีร้านค้าออนไลน์